Ong dú không có ngòi đốt, nhưng không phải loài nào cũng phản ứng giống nhau khi bị động.
Biết trước tập tính của loài mình nuôi thì đỡ bất ngờ, nhất là với người mới.
- Không loài nào đốt được nhưng phản ứng khác nhau
- Có loài bu lên tay và cắn nhẹ, có loài chỉ lượn quanh
- Giờ hoạt động trong ngày cũng khác giữa các loài
- Biết trước thì thao tác bình tĩnh hơn
Phản ứng khi bị động
Đây là điều người mới quan tâm nhất, và cũng là chỗ hay bị hiểu sai.
Không loài ong dú nào có ngòi đốt. Nhưng khi thấy động, chúng vẫn bảo vệ tổ theo cách riêng.
Có loài bu lên tay và tóc rất nhiều, cắn nhẹ kiểu nhột chứ không đau. Có loài chỉ lượn quanh rồi bỏ đi.
Vài loài còn tiết ra chất có mùi khi bị động, mùi này bám vào tay một lúc.
Không loài nào gây nguy hiểm, chỉ là mức phiền phức khác nhau.
| Tập tính | Biểu hiện | Với người nuôi |
|---|---|---|
| Bu khi bị động | Bám lên tay và tóc | Chỉ nhột, không đau |
| Cắn nhẹ | Kẹp bằng hàm | Không gây thương tích |
| Tiết chất có mùi | Mùi bám vào tay | Rửa là hết |
| Giờ ra ngoài | Sớm hay muộn tuỳ loài | Chọn giờ quan sát |
| Đóng cửa tổ ban đêm | Có loài bịt bớt ống | Bình thường |
| Phản ứng với khói | Khác nhau | Ít khi cần dùng khói |
Giờ hoạt động trong ngày
Không phải loài nào cũng ra vào cùng khung giờ.
Có loài ra rất sớm khi nắng vừa lên, có loài đợi ấm hơn mới ra.
Ở vùng có đêm lạnh thì khác biệt này càng rõ, vì loài chịu lạnh kém hơn sẽ ra muộn và về sớm.
Với người nuôi thì điều này quan trọng khi quan sát: phải nhìn đúng khung giờ hoạt động của loài mình nuôi, nếu không sẽ tưởng đàn yếu.
Cách xác định đơn giản: đứng nhìn vài buổi ở các giờ khác nhau, rồi chọn khung giờ đông nhất làm chuẩn để so về sau.
Thao tác cho hợp với tập tính
Với loài hay bu thì làm chậm và nhẹ, tránh động mạnh vào thùng.
Mặc áo dài tay khi thao tác nếu thấy khó chịu, dù không bắt buộc vì chúng không đốt.
Tránh dùng nước hoa hoặc kem có mùi mạnh khi làm việc với đàn.
Làm vào sáng sớm hoặc chiều mát, tránh giữa trưa nắng khi đàn đang căng.
Với loài hiền hơn thì mọi thứ dễ hơn, nhưng nguyên tắc vẫn vậy.
Người mới nên biết trước gì
Điều quan trọng nhất: bị bu không nguy hiểm. Nhiều người hoảng lần đầu rồi làm động mạnh, khiến đàn càng căng.
Cứ đứng yên hoặc bước ra xa vài mét, chúng sẽ tự bỏ đi sau một lúc.
Đừng đập hoặc phủi mạnh, vì làm vậy chỉ khiến chúng bám chặt hơn.
Ở Ong Dú Bản Địa, khách mua tổ lần đầu đều được nói trước điều này, và phần lớn sau vài lần là quen.
Tập tính cũng khác giữa các đàn
Ngay trong cùng một loài, đàn này có thể phản ứng mạnh hơn đàn kia.
Đàn đang yếu hoặc vừa bị kiến quấy thường căng thẳng hơn.
Đàn mới chuyển về chỗ mới cũng vậy trong vài tuần đầu.
Vì vậy nếu thấy một đàn bỗng phản ứng khác thường thì đó có thể là dấu hiệu đàn đang có chuyện, chứ không phải đặc tính loài.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Đập hoặc phủi mạnh khi bị ong bu
- Thao tác giữa trưa nắng khi đàn đang căng
- Dùng nước hoa hoặc kem mùi mạnh khi làm việc với đàn
Câu hỏi thường gặp
Ong dú có đốt được không?
Không. Chúng không có ngòi đốt, chỉ bu và cắn nhẹ.
Bị ong bu thì làm sao?
Đứng yên hoặc bước ra xa vài mét. Đừng đập hay phủi mạnh.
Có cần đồ bảo hộ không?
Không bắt buộc. Áo dài tay là đủ nếu thấy khó chịu.
Nhà có trẻ nhỏ nuôi được không?
Được, vì chúng không đốt. Nhưng nên đặt tổ lệch khỏi lối đi chính.
Đàn bỗng phản ứng mạnh hơn bình thường là sao?
Có thể đàn đang yếu hoặc vừa bị quấy. Nên kiểm tra chống kiến và chỗ đặt.