Ong mật xây tổ bằng sáp. Ong dú thì dùng hỗn hợp sáp trộn với nhựa cây thu được từ vỏ và chồi cây.
Khác biệt này ảnh hưởng tới rất nhiều thứ trong việc nuôi.
- Hỗn hợp sáp và nhựa cây cứng hơn sáp thuần
- Đàn dùng nó để trám mọi khe hở, chống kiến và giữ nhiệt
- Mỗi lần mở thùng là đàn phải trám lại, tốn công
- Nguồn nhựa cây quanh nhà cũng quan trọng như nguồn hoa
Nhựa cây dùng để làm gì
Xây ống vào tổ, phần cửa và cũng là chỗ phòng thủ.
Trám kín mọi khe hở trên thùng, ngăn kiến và côn trùng khác.
Bọc quanh bọng và cấu trúc bên trong, giúp giữ nhiệt và giữ ẩm ổn định.
Bịt lại những chỗ bị phá sau mỗi lần mở thùng.
Có loài còn dùng nhựa cây để bao kín cả vật lạ rơi vào tổ mà chúng không mang ra được.
| Công dụng | Vị trí trong tổ | Ý nghĩa với người nuôi |
|---|---|---|
| Xây ống vào tổ | Cửa tổ | Dấu hiệu nhận biết loài |
| Trám khe hở | Khắp thùng | Chống kiến hiệu quả |
| Bọc cấu trúc bên trong | Quanh bọng | Giữ nhiệt và ẩm |
| Bịt lại sau khi bị phá | Chỗ vừa mở | Tốn công đàn mỗi lần mở thùng |
| Bao kín vật lạ | Bất kỳ đâu | Đàn tự xử lý |
Vì sao mở thùng lại tốn của đàn
Mỗi lần mở là phá lớp nhựa cây đàn đã trám kín. Chúng phải đi thu nhựa cây về và làm lại.
Việc thu nhựa cây tốn công không kém thu mật hoa: ong thợ phải bay tới cây có nhựa, cạo và mang về.
Nghĩa là mỗi lần mở thùng, một phần lực lượng phải chuyển sang việc sửa chữa thay vì kiếm ăn.
Đây là lý do cụ thể nhất giải thích vì sao không nên mở thùng thường xuyên.
Nguồn nhựa cây quanh nhà
Ít ai để ý nhưng đàn cần cả nguồn nhựa cây chứ không chỉ nguồn hoa.
Cây thân gỗ, cây có nhựa ở vỏ và chồi non đều là nguồn.
Vườn chỉ toàn cây bụi và hoa dại thì đàn có ăn nhưng thiếu vật liệu xây.
Vì vậy khi bố trí khu nuôi, nên có vài cây thân gỗ trong bán kính gần.
Ở Đông Nam Bộ, tràm và cao su vừa cho hoa vừa là nguồn nhựa cây.
Sáp ong dú khác sáp ong mật
Sáp ong dú trộn nhựa cây nên sẫm màu hơn, cứng hơn và dính hơn.
Nó không dùng làm nến hay mỹ phẩm theo cách người ta dùng sáp ong mật.
Lượng thu được cũng rất ít vì cấu trúc tổ nhỏ và đàn ít quân.
Với người nuôi thì sáp thu được sau khi thu mật thường bỏ đi hoặc để lại cho đàn tận dụng.
Đừng cạo sạch nhựa cây trong thùng
Khi mở thùng, nhiều người mới thấy lớp nhựa cây bám khắp nơi thì nghĩ là bẩn và cạo đi.
Đó là sai lầm tốn kém. Lớp đó là công trình của đàn, cạo đi là bắt chúng làm lại từ đầu.
Chỉ nên lau phần mật vương ra ngoài thùng, không đụng vào cấu trúc bên trong.
Đàn tự dọn rất giỏi nếu còn đủ quân. Việc của mình là để yên.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Cạo sạch lớp nhựa cây trong thùng vì tưởng là bẩn
- Mở thùng thường xuyên khiến đàn phải trám lại liên tục
- Bố trí khu nuôi mà không có cây thân gỗ gần đó
Câu hỏi thường gặp
Sáp ong dú có dùng được không?
Lượng rất ít và trộn nhựa cây nên không dùng như sáp ong mật.
Có nên lau sạch bên trong thùng khi mở không?
Không. Chỉ lau phần mật vương ra ngoài.
Đàn lấy nhựa cây ở đâu?
Từ vỏ và chồi cây thân gỗ trong bán kính bay của chúng.
Vườn không có cây thân gỗ thì sao?
Đàn thiếu vật liệu xây. Nên trồng bổ sung vài cây trong bán kính gần.
Vì sao ống vào tổ mỗi loài một kiểu?
Do tập tính xây của từng loài khác nhau, và đó là dấu hiệu nhận biết loài.