Chặng đường từ hai tổ lên vài chục

Người mới hay hỏi bao lâu thì từ vài tổ lên được vài chục.

Câu trả lời trung thực là lâu hơn nhiều so với những gì hay nghe, và có mấy lý do rõ ràng.

Nhịp thực tế qua từng năm

Năm thứ nhất: mua hai ba tổ, không tách gì cả. Đàn cần thời gian ổn định ở chỗ mới.

Năm thứ hai: nếu đàn khoẻ thì tách được một hai đàn. Cũng có năm không tách được đàn nào.

Năm thứ ba: bắt đầu nhân đều hơn, nhưng vẫn phải trừ đi số đàn mất.

Từ năm thứ tư trở đi thì mới thấy trại lớn dần rõ rệt.

Nghĩa là muốn có vài chục tổ thì phải tính bằng nhiều năm, chứ không phải một hai mùa.

Ba thứ làm chậm lại

Tỉ lệ mất đàn: năm nào cũng có vài đàn hỏng vì lý do này khác. Người mới thì tỉ lệ cao hơn.

Đàn không phải năm nào cũng đủ sức tách. Tách đại trà thì cả trại mỏng, nên phải chọn lọc.

Nguồn hoa: khi số tổ vượt sức chứa của vùng thì các đàn tranh nhau, và nhân thêm cũng vô nghĩa.

Ba thứ này cộng lại giải thích vì sao nhịp thực tế chậm hơn nhiều so với phép tính đơn giản là mỗi đàn tách một lần mỗi năm.

Vì sao không nên cố đi nhanh

Có cách đi nhanh hơn: tách mọi đàn đủ sức mỗi năm, và mua thêm nhiều.

Nhưng tách đại trà thì đàn nào cũng mỏng, và khi gặp một mùa khó bất thường thì mất hàng loạt.

Mua nhiều một lúc thì lỗi chăm sóc nhân lên theo số tổ, nhất là khi chưa có kinh nghiệm.

Kết quả thường thấy là lên nhanh trong hai năm rồi sụp trong năm thứ ba.

Đi chậm mà chắc thì sau năm năm số tổ thường nhiều hơn, và đàn nào cũng khoẻ.

Mở thêm điểm nuôi

Khi đã tới giới hạn nguồn hoa quanh nhà thì cách duy nhất để tăng tiếp là mở điểm mới.

Điểm mới phải cách đủ xa để không tranh nguồn với điểm cũ, tính theo bán kính bay vài trăm mét.

Chọn điểm có nguồn hoa riêng và có người trông nom được, vì đi lại tốn thời gian.

Nhiều người nuôi lâu năm dừng ở mức một điểm vài chục tổ, vì mở thêm thì công sức tăng nhanh hơn lợi ích.

Ở Ong Dú Bản Địa, việc mở điểm mới chỉ làm khi thật sự cần chứ không làm để tăng con số.

Đo bằng gì thì hợp lý

Đếm số tổ là cách đo dễ nhất nhưng cũng dễ đánh lừa.

Ba mươi tổ mỏng không bằng mười lăm tổ dày. Số tổ tăng mà tổng mật không tăng thì thực chất là chưa tăng gì.

Cách đo hợp lý hơn: số đàn đã qua ít nhất một mùa khó mà vẫn khoẻ.

Con số đó tăng chậm hơn nhiều nhưng phản ánh đúng thực lực của trại.

Trại chỉ nhân giống từ đàn trong vùng, không nhập giống từ nơi khác và không bắt tổ hoang.

Những chỗ người nuôi hay vấp

• Tính nhịp nhân đàn theo phép tính đơn giản
• Tách mọi đàn đủ sức để lên nhanh
• Đo thành công bằng tổng số tổ

Câu hỏi thường gặp

Bao lâu thì có vài chục tổ?

Tính bằng nhiều năm, không phải một hai mùa.

Năm đầu có tách được không?

Không nên. Đàn cần thời gian ổn định ở chỗ mới.

Tỉ lệ mất đàn mỗi năm là bao nhiêu?

Vài phần trăm với người có kinh nghiệm, cao hơn trong những năm đầu.

Khi nào cần mở điểm nuôi mới?

Khi số tổ đã tới giới hạn nguồn hoa quanh nhà.

Nên đo trại bằng gì?

Số đàn đã qua một mùa khó mà vẫn khoẻ, thay vì tổng số tổ.