Chọn đàn mẹ trong nhóm giống bản địa

Tách từ đàn nào cũng ra tổ mới. Nhưng chất lượng của cả trại sau vài năm phụ thuộc vào việc mình đã tách từ đàn nào.

Chọn đàn mẹ là việc ít người để ý mà lại có ảnh hưởng lâu dài nhất.

Tiêu chí chọn đàn mẹ

Đã qua ít nhất hai tháng 1 đến tháng 3 mà vẫn giữ được sức. Đây là tiêu chí quan trọng nhất, vì nó chứng minh đàn chịu được điều kiện của vùng.

Ít gặp sự cố: không hay bị kiến, không hay có mốc, không phải cho ăn nhiều.

Quân ổn định qua các mùa chứ không lên xuống thất thường.

Cho mật đều đặn, dù không nhất thiết nhiều nhất.

Và tính hiền, dễ thao tác, ít bu khi mở thùng.

Vì sao cần sổ ghi chép

Không có sổ thì chỉ nhớ được đàn nào hiện đang đông quân, mà đó lại là tiêu chí kém quan trọng nhất.

Có sổ thì mở ra thấy: đàn này ba năm liền không gặp sự cố gì, đàn kia năm nào cũng phải cho ăn, đàn nọ hai lần bị kiến.

Thông tin đó mới cho biết đàn nào đáng nhân.

Ở Ong Dú Bản Địa, mỗi tổ có một dòng mỗi tháng, và chính cuốn sổ đó quyết định đàn nào được chọn làm đàn mẹ.

Đàn đông quân chưa chắc đã tốt

Đây là chỗ dễ nhầm nhất.

Một đàn đang đông quân có thể chỉ vì nó ở vị trí tốt hơn trong vườn, chứ không phải vì bản thân đàn khoẻ hơn.

Cách kiểm: đổi chỗ đàn đó với một đàn ở khu kém hơn, chờ vài tháng rồi xem. Nếu vẫn khoẻ ở chỗ mới thì đúng là đàn tốt.

Ngược lại nếu đàn chững lại thì cái tốt vốn nằm ở vị trí chứ không ở đàn.

Phép thử này mất vài tháng nhưng cho câu trả lời đáng tin.

Giữ đa dạng trong trại

Nếu năm nào cũng chỉ nhân từ một đàn duy nhất thì sau vài năm cả trại đều là hậu duệ của nó.

Điều đó có mặt lợi là chất lượng đồng đều, nhưng cũng có rủi ro: nếu dòng đó có điểm yếu nào thì cả trại cùng yếu ở điểm đó.

Cách cân bằng là chọn vài đàn mẹ khác nhau, và thỉnh thoảng đưa vào một tổ từ nguồn khác trong vùng.

Ở Ong Dú Bản Địa, giống được nhân từ nhiều đàn mẹ chứ không tập trung vào một dòng.

Đàn nào không nên nhân

Đàn hay ốm yếu dù đã đổi chỗ và chăm kỹ.

Đàn năm nào cũng phải cho ăn mới qua được mùa khó.

Đàn từng bị mốc nặng hoặc dính thuốc chưa hồi hẳn.

Đàn mới mua về chưa qua một năm.

Và đàn đang trong năm vừa bị thu mật nhiều, vì chưa gây lại đủ dự trữ.

Những chỗ người nuôi hay vấp

• Chọn đàn mẹ chỉ vì đang đông quân
• Nhân giống mà không ghi lại tổ con từ tổ nào
• Chỉ nhân từ một đàn duy nhất trong nhiều năm

Câu hỏi thường gặp

Tiêu chí quan trọng nhất khi chọn đàn mẹ là gì?

Đã qua nhiều mùa khó mà vẫn giữ được sức.

Đàn đông quân có phải đàn tốt không?

Chưa chắc. Có thể do vị trí đặt tổ tốt hơn.

Có nên nhân từ nhiều đàn mẹ không?

Nên, để giữ đa dạng và giảm rủi ro cho cả trại.

Không có sổ ghi chép thì chọn thế nào?

Rất khó chọn đúng. Nên bắt đầu ghi từ bây giờ để năm sau có căn cứ.

Đàn mới mua có nhân được không?

Không nên trong năm đầu. Đợi đàn ổn định ít nhất một năm.