Trong trại nào cũng nên có vài đàn không bị đụng tới: không tách, không thu mật, chỉ để yên.
Nghe như lãng phí nhưng thực ra đó là phần quan trọng nhất của trại.
- Vài đàn để nguyên làm nguồn dự phòng và làm chuẩn so sánh
- Đàn không bị chia liên tục thì mới đạt được sức tối đa
- Chúng là nguồn giống khi trại gặp sự cố lớn
- Cũng là chuẩn để biết một đàn khoẻ trông ra sao
Vì sao nên giữ vài đàn nguyên
Làm nguồn dự phòng: nếu một năm nào đó mất nhiều đàn thì vẫn còn nguồn để gây lại.
Làm chuẩn so sánh: nhìn một đàn chưa bao giờ bị chia thì mới biết sức tối đa của loài mình nuôi là thế nào. Trại toàn đàn đã tách thì mắt mình quen với mức thấp hơn.
Làm đàn mẹ: đàn khoẻ nhất qua nhiều năm chính là đàn đáng nhân giống nhất.
Và để thu mật: đàn không bị chia thì mới dư ra phần đáng lấy.
| Vai trò | Vì sao cần | Bao nhiêu đàn |
|---|---|---|
| Nguồn dự phòng | Khi trại gặp sự cố lớn | Vài đàn |
| Chuẩn so sánh | Biết sức tối đa của loài | Ít nhất một |
| Đàn mẹ nhân giống | Chọn lọc chất lượng | Vài đàn khác dòng |
| Thu mật | Đàn dư sức mới cho mật | Tuỳ nhu cầu |
| Quan sát học hỏi | Thấy đàn hoàn chỉnh trông ra sao | Một là đủ |
Đàn nào được chọn giữ
Đàn đã qua nhiều tháng 1 đến tháng 3 mà vẫn giữ được sức.
Đàn ít gặp sự cố: không hay bị kiến, không mốc, không phải cho ăn.
Đàn ổn định qua các mùa chứ không lên xuống thất thường.
Và nên chọn vài đàn khác dòng nhau, để nếu một dòng có vấn đề thì vẫn còn dòng khác.
Việc chọn này chỉ làm được nếu có sổ ghi chép nhiều năm.
Chăm chúng thế nào
Nghịch lý là chăm ít nhất lại tốt nhất.
Không tách, không thu mật, và mở thùng ít hơn cả các đàn khác.
Chỉ làm phần bắt buộc: chống kiến, che nắng, gia cố trước mùa mưa.
Còn lại thì để yên hoàn toàn.
Sau vài năm như vậy thì đàn đạt tới mức mà đàn bị tách hằng năm không bao giờ đạt được, và nhìn vào đó mới thấy tiềm năng thật của loài.
Khi nào mới đụng tới
Chỉ khi thật cần: khi trại mất nhiều đàn và cần nguồn để gây lại.
Hoặc khi một đàn mẹ đã quá lâu năm và bắt đầu có dấu hiệu đi xuống, thì tách một lần rồi chuyển vai trò cho đàn con.
Hoặc khi cần thu mật cho một đợt cụ thể mà các đàn khác không đủ.
Ngoài ba trường hợp đó thì để yên.
Ở Ong Dú Bản Địa, nhóm đàn giữ lại được đánh dấu riêng trong sổ để không nhầm khi tới mùa tách.
Với trại nhỏ
Nuôi vài tổ trong vườn thì nghe như không đủ để dành riêng một đàn.
Nhưng thực ra càng nhỏ thì càng nên. Trại có ba tổ mà tách cả ba thì khi gặp mùa khó là mất sạch.
Giữ một tổ nguyên làm nguồn dự phòng là bảo hiểm rẻ nhất.
Và đó cũng là tổ để mình nhìn vào và biết một đàn khoẻ trông ra sao.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Tách hết mọi đàn đủ sức trong cùng một năm
- Thu mật từ cả đàn đang giữ làm nguồn dự phòng
- Không đánh dấu nên tới mùa tách thì nhầm
Câu hỏi thường gặp
Nên giữ mấy đàn nguyên?
Vài đàn với trại vừa, ít nhất một với trại nhỏ.
Đàn giữ lại có thu mật được không?
Được, nhưng nếu giữ làm nguồn dự phòng thì nên để nguyên.
Chọn đàn nào để giữ?
Đàn đã qua nhiều mùa khó mà vẫn khoẻ và ít gặp sự cố.
Trại nhỏ có cần giữ không?
Càng nhỏ càng nên, vì mất hết thì phải bắt đầu lại từ đầu.
Khi nào mới tách đàn giữ lại?
Chỉ khi trại cần gây lại sau sự cố lớn, hoặc khi đàn đã quá lâu năm.