Nhân tại chỗ hay mua thêm từ ngoài vùng

Muốn tăng số tổ thì có hai đường: tự tách từ đàn sẵn có, hoặc mua thêm từ ngoài.

Phần lớn trại làm cả hai, nhưng theo tỉ lệ khác nhau tuỳ giai đoạn.

So sánh hai cách

Mỗi cách hợp với một giai đoạn.

Khi nào nên nhân tại chỗ

Khi trại đã có ít nhất vài đàn khoẻ đã qua nhiều mùa khó.

Khi biết rõ đàn nào đáng làm đàn mẹ, tức là đã ghi chép được vài năm.

Khi nguồn hoa quanh nhà còn dư sức chứa thêm tổ.

Đây là cách chính của trại đã ổn định, vì rẻ, an toàn và đàn quen sẵn vùng.

Ở Ong Dú Bản Địa, phần lớn tổ mới đều nhân từ đàn trong trại.

Khi nào nên mua từ ngoài

Khi mới bắt đầu và chưa có đàn nào để tách.

Khi muốn đa dạng nguồn giống, tránh chuyện cả trại đều là hậu duệ của một dòng.

Khi cần tăng nhanh vì lý do cụ thể, và chấp nhận chi phí.

Khi muốn thử một loài khác hoặc một dòng từ vùng khác có khí hậu tương tự.

Trong mọi trường hợp thì nên mua ít, từ nguồn gần, và mua tổ đã ổn định.

Vì sao cần đa dạng nguồn

Nếu năm nào cũng chỉ nhân từ đàn trong trại, sau nhiều năm cả trại đều là họ hàng gần với nhau.

Điều đó có thể dẫn tới việc cả trại cùng yếu ở một điểm nào đó.

Cách cân bằng đơn giản: thỉnh thoảng đưa vào một hai tổ từ nguồn khác trong vùng, rồi dùng làm đàn mẹ cho các lứa sau.

Không cần làm thường xuyên, vài năm một lần là đủ.

Và nên lấy từ vùng có khí hậu tương tự để đàn không phải thích nghi nhiều.

Nhịp hợp lý theo giai đoạn

Năm đầu: mua hai ba tổ đã ổn định, không tách gì cả.

Năm thứ hai: vẫn chưa tách, hoặc chỉ tách một đàn nếu thật sự dư sức.

Từ năm thứ ba: bắt đầu tự nhân là chính, thỉnh thoảng mua thêm để đa dạng nguồn.

Nhịp này chậm hơn nhiều người muốn, nhưng nền vững hơn và ít mất đàn hơn.

Kết hợp cả hai cho hợp lý

Phần lớn trại làm cả hai cách, chỉ khác tỉ lệ theo từng giai đoạn.

Giai đoạn đầu thì mua là chính. Giai đoạn sau thì tự nhân là chính, mua chỉ để bổ sung nguồn.

Khi mở thêm điểm nuôi ở khu mới thì có thể mua tổ tại chính vùng đó, vì đàn quen sẵn điều kiện nơi ấy.

Cách này vừa tăng được số tổ vừa giữ được đa dạng, mà không phải chở đàn đi xa.

Những chỗ người nuôi hay vấp

• Tự nhân ngay trong năm đầu khi chưa có đàn đủ sức
• Chỉ nhân từ một dòng suốt nhiều năm
• Mua nhiều tổ cùng lúc từ nguồn chưa quen

Câu hỏi thường gặp

Người mới nên mua hay tự nhân?

Mua trước. Tự nhân từ năm thứ ba trở đi.

Nhân tại chỗ có làm giống kém đi không?

Nếu chỉ nhân từ một dòng suốt nhiều năm thì có rủi ro. Nên bổ sung nguồn khác thỉnh thoảng.

Mua thêm thì nên mua ở đâu?

Nguồn gần nhất trong vùng, tổ đã ổn định.

Bao lâu nên bổ sung nguồn giống một lần?

Vài năm một lần là đủ.

Ở Ong Dú Bản Địa lấy giống thế nào?

Chủ yếu nhân từ đàn trong trại, thỉnh thoảng bổ sung từ nguồn khác trong vùng.