Bảo tồn nghe to tát, nhưng ở quy mô vườn nhà thì chỉ là vài việc rất cụ thể.
Và những việc đó có ích cho cả đàn mình nuôi lẫn đàn hoang quanh vùng.
- Giữ cây già và hốc cây làm chỗ trú
- Giữ thực bì ở góc vườn thay vì phát trụi
- Hạn chế thuốc, hoặc phun cục bộ đúng giờ
- Trồng bổ sung cây cho hoa quanh năm
Bốn việc làm được ngay
Giữ lại cây già, nhất là cây có hốc. Đó là chỗ làm tổ chính của đàn hoang.
Giữ thực bì ở góc vườn và bờ rào. Lớp hoa nền này nuôi cả đàn nuôi lẫn đàn hoang trong những tháng không có gì khác.
Hạn chế phun thuốc. Nếu buộc phải phun thì phun cục bộ chỗ có sâu bệnh, và phun sau khi ong đã về.
Trồng bổ sung cây cho hoa, ưu tiên loại nở vào tháng 1 đến tháng 3.
Bốn việc này gần như không tốn gì và có kết quả thấy được sau một hai mùa.
| Việc | Có ích cho | Chi phí |
|---|---|---|
| Giữ cây già có hốc | Đàn hoang có chỗ trú | Không |
| Giữ thực bì góc vườn | Cả đàn nuôi lẫn đàn hoang | Không |
| Phun thuốc cục bộ, đúng giờ | Giảm rủi ro cho đàn | Ít |
| Trồng cây cho hoa | Nguồn ăn quanh năm | Ít |
| Để nguồn nước tự nhiên | Đàn đỡ đi xa | Không |
| Trồng cây thân gỗ | Nguồn nhựa cây | Ít |
Lợi ích trực tiếp cho trại mình
Đây không phải việc làm vì môi trường chung rồi mình chịu thiệt.
Giữ thực bì thì đàn nuôi cũng có thêm nguồn nền, nhất là trong tháng 1 đến tháng 3.
Giữ cây già thì có bóng mát cho khu đặt tổ và nguồn nhựa cây cho đàn.
Hạn chế thuốc thì đàn ít gặp rủi ro hơn.
Nghĩa là mọi việc trong danh sách trên đều mang lại lợi ích trực tiếp, chứ không chỉ là đóng góp cho ai đó.
Vườn gọn mà vẫn giữ được
Lo ngại chính đáng: giữ thực bì thì vườn trông bừa bộn.
Cách dung hoà là giữ có chọn lọc. Dọn sạch lối đi, sân, và vòng nửa mét quanh mỗi thùng. Còn góc vườn, bờ rào, dưới tán cây lớn thì để nguyên.
Làm vậy thì vườn vẫn gọn ở những chỗ nhìn thấy, mà nguồn nền vẫn còn.
Ở Ong Dú Bản Địa, lịch phát quang được sắp vào đầu tháng 5 đến tháng 11, khi ngoài kia đã có nhiều nguồn khác, thay vì làm giữa mùa khó.
Ở quy mô lớn hơn vườn nhà
Ong dú kiếm ăn trong bán kính vài trăm mét, nghĩa là các vườn trong xóm chia nhau cùng một nguồn.
Một nhà giữ thực bì mà cả xóm phun thuốc diệt cỏ thì tác dụng rất hạn chế.
Ngược lại nếu vài nhà cùng giữ thì nguồn nền của cả khu khá lên rõ.
Vì vậy nói chuyện với hàng xóm cũng là một phần của việc này, dù nghe có vẻ không liên quan tới kỹ thuật nuôi.
Kết quả thấy được sau bao lâu
Với nguồn hoa nền thì nhanh: một mùa mưa sau khi ngừng phát trụi là đã khác.
Với cây trồng bổ sung thì tuỳ loại, từ vài tháng tới vài năm.
Với chỗ làm tổ cho đàn hoang thì lâu hơn và khó đo, vì phụ thuộc cả vùng chứ không riêng vườn mình.
Nhưng ngay cả khi không đo được thì bốn việc trên vẫn đáng làm, vì chúng có lợi trực tiếp cho đàn nuôi.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Phát trụi toàn bộ vườn cho gọn
- Chặt hết cây già vì nghĩ không có tác dụng gì
- Phun thuốc diệt cỏ ở khu vực quanh tổ
Câu hỏi thường gặp
Giữ thực bì có làm vườn xấu không?
Giữ có chọn lọc ở góc vườn và bờ rào thì không ảnh hưởng mấy.
Bao lâu thì thấy kết quả?
Với nguồn hoa nền thì một mùa mưa là đã khác.
Hàng xóm phun thuốc thì mình giữ có ích không?
Có nhưng hạn chế. Nên trao đổi với họ về lịch phun.
Cây già không có quả thì giữ làm gì?
Làm chỗ trú cho đàn hoang, cho bóng mát và cho nguồn nhựa cây.
Ở Ong Dú Bản Địa phát quang vào lúc nào?
Đầu tháng 5 đến tháng 11, khi ngoài kia đã có nhiều nguồn hoa khác.