Tách đàn là việc nặng nhất trong năm và cũng dễ hỏng nhất nếu làm vội.
Quy trình không phức tạp, nhưng phải chuẩn bị đủ và làm đúng thứ tự.
- Chuẩn bị thùng và chỗ đặt xong trước khi bắt đầu
- Làm vào chiều mát ngày nắng, không làm ngày mưa
- Chia sao cho bên nào cũng có ấu trùng non
- Sau khi tách thì để yên cả hai bên
Chuẩn bị trước
Thùng mới phải sạch, khô, không mùi lạ. Gỗ phải phơi khô hẳn từ trước.
Chỗ đặt tổ con chuẩn bị xong: giá kê khoảng tám tấc, chân chống kiến, mái che.
Dụng cụ: dao mỏng, thìa nhỏ, khăn sạch. Rửa và phơi khô từ hôm trước.
Chọn ngày nắng, làm vào chiều mát. Không làm ngày mưa hoặc ngay sau mưa.
Và quan trọng nhất: xác định trước đàn nào đủ sức, đừng quyết định tại chỗ.
| Bước | Việc | Lưu ý |
|---|---|---|
| 1 | Kiểm tra đàn mẹ trước vài ngày | Xác nhận đủ sức |
| 2 | Chuẩn bị thùng và chỗ đặt | Xong trước ngày tách |
| 3 | Mở thùng đàn mẹ vào chiều mát | Làm nhẹ tay |
| 4 | Chia phần bọng và quân | Bên nào cũng có ấu trùng non |
| 5 | Chuyển sang thùng mới | Giữ nguyên hướng các bọng |
| 6 | Đóng hai thùng, đặt cố định | Đặt cách nhau vài mét |
| 7 | Để yên ít nhất một tuần | Không mở lại |
Chia thế nào
Nguyên tắc quan trọng nhất: bên nào cũng phải có phần bọng chứa ấu trùng ở nhiều độ tuổi, đặc biệt là ấu trùng non.
Lý do là mình không biết chúa ở lại bên nào. Bên không có chúa vẫn phải còn nguyên liệu để gây chúa mới.
Chia dự trữ cũng vậy: mỗi bên phải có đủ mật và phấn để cầm cự trong lúc gây dựng lại.
Về tỉ lệ thì không cần chính xác tuyệt đối, nhưng đừng chia quá lệch. Chia gần đều là an toàn nhất.
Giữ nguyên hướng các bọng khi chuyển sang thùng mới, đừng lật ngược.
Thao tác nhẹ tay
Bọng mật và bọng ấu trùng đều mỏng manh, chạm mạnh là vỡ.
Dùng dao mỏng cắt dứt khoát thay vì cạy giật.
Phần nào khó tách thì bỏ qua, đừng cố.
Làm nhanh gọn, tránh để thùng mở quá lâu.
Sau khi xong, lau sạch phần mật vương ra ngoài cả hai thùng và quanh chân, vì mùi mật hút kiến rất nhanh.
Đặt tổ con ở đâu
Cách tổ mẹ vài mét là hợp lý, cùng khu vực để đàn quen cảnh quan.
Đặt quá gần thì ong của tổ con bay nhầm về tổ mẹ. Đặt quá xa thì mất lợi thế quen vùng.
Quay cửa hai tổ theo hướng khác nhau để giảm nhầm lẫn.
Cả hai thùng đều phải chống kiến kỹ, vì sau khi tách thì cả hai đều yếu hơn bình thường.
Sau khi tách
Để yên hoàn toàn ít nhất một tuần, tốt nhất là hai tuần. Không mở lại để xem.
Kiểm chống kiến hằng ngày trong tuần đầu, vì mùi mật còn vương và cả hai đàn đều yếu.
Không thu mật từ cả hai bên trong năm đó.
Theo dõi từ ngoài: tới tuần thứ tư đến thứ sáu, bên nào thấy ong non tập bay thì bên đó có chúa và đang đi đúng hướng.
Ghi lại ngày tách vào sổ để đối chiếu mốc.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Quyết định tách tại chỗ khi đang mở thùng
- Chia lệch, một bên không có ấu trùng non
- Mở lại kiểm tra sau vài ngày vì sốt ruột
Câu hỏi thường gặp
Tách vào giờ nào trong ngày?
Chiều mát ngày nắng. Không làm ngày mưa hoặc giữa trưa.
Chia theo tỉ lệ nào?
Gần đều, và bên nào cũng phải có ấu trùng non.
Đặt tổ con cách tổ mẹ bao xa?
Vài mét, cùng khu vực, quay cửa khác hướng.
Bao lâu sau tách thì kiểm tra được?
Ít nhất một tuần, và nên nhìn từ ngoài thay vì mở thùng.
Có cần cho ăn sau khi tách không?
Thường không, nếu chia đủ dự trữ. Chỉ cho ăn khi có dấu hiệu đói rõ.